رضا همتی

**چکیده** ترانسفورماتورهای قدرت از عناصر اصلی سیستم‌های قدرت هستند و خرابی آن‌ها می‌تواند موجب تعمیرات پرهزینه و زمان‌بر و اختلال در تأمین برق شود. ازاین‌رو، استفاده از سیستم‌های حفاظتی مناسب برای جلوگیری از گسترش آسیب و تشخیص سریع خطاهای داخلی ترانسفورماتور ضروری است. در میان خطاهای ترانسفورماتورها، خطاهای دیفرانسیل از مهم‌ترین خطاهای داخلی محسوب می‌شوند و نیازمند عملکرد سریع و دقیق رله‌های حفاظتی هستند. از سوی دیگر، اتصال کوتاه و جریان‌های هجومی از مهم‌ترین شرایط گذرای تهدیدکننده عملکرد صحیح سیستم‌های قدرت به شمار می‌روند. خطاهای اتصال کوتاه موجب ایجاد جریان‌های بسیار بزرگ و آسیب‌های شدید در تجهیزات می‌شوند، در حالی که جریان هجومی هنگام برقدار کردن ترانسفورماتور و در اثر شرایط مغناطیسی هسته ایجاد شده و اگرچه پس از چند سیکل کاهش می‌یابد، می‌تواند از نظر مقدار با جریان خطا قابل مقایسه باشد. بنابراین، سیستم حفاظتی باید بتواند با سرعت و دقت بالا، جریان هجومی را از خطاهای داخلی ترانسفورماتور تفکیک کرده و ضمن جلوگیری از عملکرد نادرست رله، قابلیت تشخیص و قطع سریع خطا را فراهم کند. با توجه به گسترش شبکه‌های قدرت و رینگ‌شدن ساختار شبکه‌ها، ضرورت توسعه روش‌های حفاظتی سریع، دقیق، قابل‌اعتماد و دارای قدرت تشخیص مناسب میان شرایط خطا و راه‌اندازی ترانسفورماتور بیش از پیش اهمیت یافته است.