افغانستان به دلیل جایگاه ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی منحصربهفرد خود، همواره کانون توجه قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای بوده است. این کشور کوهستانی و بدون منابع نفت و گاز، از نظر راهبردی بهعنوان چهارراه اتصال آسیای مرکزی، آسیای جنوبی، خاورمیانه و چین عمل میکند و موقعیت آن نقش تعیینکنندهای در رقابتهای امنیتی و منافع اقتصادی دارد. در این چارچوب، افغانستان میتواند به گذرگاه مهمترانزیت کالا، انرژی و شبکههای ارتباطی از مسیرهای درونقارهای به سوی پاکستان، هند و آبهای آزاد تبدیل شود؛ قابلیتی که در صورت فراهم شدن امنیت و سیاستگذاری کارآمد، به رشد اقتصادی و کاهش وابستگیهای بیرونی کمک میکند. مقاله همچنین تاریخچه افغانستان را بهعنوان «حائل» میان قدرتهای بزرگ از دورههای امپراتوریها تا عصر جنگ سرد بررسی میکند و نشان میدهد که تحولاتی مانند فروپاشی شوروی و سپس توجه بینالمللی پس از رخدادهای 11 سپتامبر، موقعیت این کشور را دوباره در مرکز معادلات جهانی قرار داد. در کنار این عوامل، نقش بازیگران منطقهای بهویژه پاکستان بهعنوان یکی از عوامل اثرگذار بر بحرانها و مسیر تحولات افغانستان برجسته شده است.
